ಶೋಕಗೀತೆಗಳು
Elegidia
ಮುನ್ನುಡಿ
ಸುಲ್ಪಿಕಿಯಾ (ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೨೦) ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಪದ್ಯ ಉಳಿದುಬಂದಿರುವ ಏಕೈಕ ಕವಯಿತ್ರಿ: ತಿಬುಲ್ಲಸ್ ಸಂಕಲನದ ಮೂರನೆಯ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಆರು ಚಿಕ್ಕ ಶೋಕಗೀತೆಗಳು (ಎಲಿಜಿ) ([ತಿಬುಲ್ಲಸ್] ೩.೧೩–೧೮). ಆಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಸೆರ್ವಿಯಸ್ ಸುಲ್ಪಿಕಿಯಸ್ ರೂಫಸ್ನ ಮಗಳು, ಮತ್ತು ಮಹಾ ಆಶ್ರಯದಾತ ಮೆಸಾಲ್ಲ ಕೊರ್ವಿನಸ್ನ ಆಶ್ರಿತೆ. ಪ್ರಥಮ ಪುರುಷದಲ್ಲಿ ಆಕೆ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯಕರ — ಸೆರಿಂತಸ್ ಎಂಬ ಗ್ರೀಕ್ ಗುಪ್ತನಾಮದಿಂದ (ಎಲಿಜಿಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ) ಆಕೆ ಕರೆಯುವ — ಜೊತೆಗಿನ ತನ್ನ ಪ್ರೇಮಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾಳೆ.
ಇದು ಅಗಸ್ಟಸ್ ಕಾಲದ ರೋಮ್ನ ಒಬ್ಬ ನಿಜವಾದ ಹೆಣ್ಣಿನ ಶೃಂಗಾರದ ಧ್ವನಿ — ನೇರ, ಗರ್ವದ, ಮತ್ತು ಪುರುಷನ ಪ್ರೇಮಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಕಾಣದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಬಯಲಾದದ್ದು. ಮೊದಲ ಗೀತೆ (೩.೧೩) ಒಂದು ಘೋಷಣೆಯಿಂದ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ: ಹೆಣ್ಣು ತನ್ನ ಕಾಮತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಸಾರುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾಳೆ — ಕೀರ್ತಿಯ (fama) ಸಲುವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಮರೆಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅದನ್ನು ಬಯಲುಮಾಡಿದ "ಆರೋಪ" ಹೊರುವುದೇ ಆಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಇಷ್ಟ. ಅದರ ಕೊನೆಯ ಸಾಲು — "ಹೇಳಲಿ, ನಾನು ಯೋಗ್ಯಳಾಗಿದ್ದೆ, ಯೋಗ್ಯನ ಜೊತೆಗಿದ್ದೆ" — ಒಪ್ಪಿಗೆಯಲ್ಲ, ಗರ್ವದ ಘೋಷಣೆ.
ಆರು ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ವರಗಳಿವೆ. ೩.೧೩ ಮತ್ತು ೩.೧೪–೧೫ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟ — ಘೋಷಣಾಪತ್ರ, ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಪ್ರಯಾಣದ ದೂರು, ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣ ರದ್ದಾದ ನಿರಾಳ. ಆದರೆ ೩.೧೬–೧೮ ಜಟಿಲ, ಸಾಂದ್ರ ವಾಕ್ಯರಚನೆಯವು: ಉಣ್ಣೆ ನೂಲುವ ಕೀಳು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯ ಮೇಲಿನ ಈರ್ಷ್ಯೆ, ಜ್ವರದ ವೇಳೆಯ ದೂಷಣೆ, ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಪದ್ಯದ ಒಂದೇ ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ, ತನ್ನನ್ನೇ ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳುವ ಷರತ್ತಿನ ವಾಕ್ಯ. ಇಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ವರ್ಗಪ್ರಜ್ಞೆಯೂ ಸ್ಪಷ್ಟ: ತನ್ನನ್ನು "ಸೆರ್ವಿಯಸ್ನ ಮಗಳು ಸುಲ್ಪಿಕಿಯಾ" ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಂಡು ತನ್ನ ಉನ್ನತ ಕುಲೀನತೆಯನ್ನು ಕೀಳು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯ ಎದುರು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾಳೆ.
ಈ ಅನುವಾದ ಮೂಲ ಲ್ಯಾಟಿನ್ನಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದು. ಸಾಲುಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ಆದರೆ ಯಾವ ಛಂದಸ್ಸನ್ನೂ ಪ್ರಾಸವನ್ನೂ ಹೇರಿಲ್ಲ. ಗಮನಿಸಬೇಕಾದದ್ದು: ಸುಲ್ಪಿಕಿಯಾಳ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿನ ಉಕ್ಕು — ಆಕೆ ಕೋಮಲ ಪ್ರೇಯಸಿಯಲ್ಲ, ತನ್ನ ಸಂತೋಷದ ಹೆಸರೆತ್ತುವ ಮತ್ತು ಜನವದಂತಿಯನ್ನು ಸವಾಲುಹಾಕುವ ಹೆಣ್ಣು.
ಯಾರ ಮುಂದಾದರೂ ಬಯಲುಮಾಡಿಬಿಡುವುದೇ ಜನವದಂತಿಗೆ ನನಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒಪ್ಪುತ್ತದೆ.
ನನ್ನ ಕಾಮೇನೆಯರ (ಮ್ಯೂಸ್ಗಳ) ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಒಲಿದು ಸೈಥೀರಿಯಾ ದೇವಿ
ಅವನನ್ನು ತಂದು ನನ್ನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಳು.
ವೀನಸ್ ತನ್ನ ಮಾತನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದಳು: ನನ್ನ ಸಂತೋಷಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಡಲಿ ಆ ಜನ,
ತನಗೆ ಇಂಥ ಸುಖ ಎಂದೂ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಯಾರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೋ ಅವರು.
ಮುದ್ರೆಯೊತ್ತಿದ ಹಲಗೆಗಳಿಗೆ ನಾನೇನನ್ನೂ ಒಪ್ಪಿಸಲಾರೆ,
ನನ್ನ ಪ್ರಿಯನಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಅದನ್ನು ಬೇರಾರೂ ಓದದಿರಲಿ ಎಂದು —
ಇಲ್ಲ, ಪಾಪ ಮಾಡಿದ್ದೇ ನನಗೆ ಹಿತ; ಜನವದಂತಿಗಾಗಿ
ಮುಖವನ್ನು ಸಿಂಗರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನನಗೆ ಬೇಸರ. ಹೇಳಲಿ — ನಾನು ಯೋಗ್ಯಳಾಗಿದ್ದೆ, ಯೋಗ್ಯನ ಜೊತೆಗೇ ಇದ್ದೆ ಎಂದು.
quam nudasse alicui sit mihi fama magis.
Exorata meis illum Cytherea Camenis
attulit in nostrum deposuitque sinum.
Exsoluit promissa Venus: mea gaudia narret,
dicetur si quis non habuisse sua.
Non ego signatis quicquam mandare tabellis,
ne legat id nemo quam meus ante, uelim,
sed peccasse iuuat, uultus componere famae
taedet: cum digno digna fuisse ferar.
ಸೆರಿಂತಸ್ ಇಲ್ಲದೆ, ದುಃಖದಿಂದ ಕಳೆಯಬೇಕಾಗಿದೆ.
ನಗರಕ್ಕಿಂತ ಸಿಹಿಯಾದದ್ದೇನಿದೆ? ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಹಳ್ಳಿಯ ಮನೆ ತಕ್ಕುದೆ,
ಅಥವಾ ಅರೇತಿಯಂನ ಹೊಲದ ತಣ್ಣನೆಯ ಹೊಳೆ ತಕ್ಕುದೆ?
ಈಗ, ಮೆಸಾಲ್ಲ, ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಚಿಂತಿಸುವವನೇ, ಸ್ವಲ್ಪ ತಣ್ಣಗಾಗು;
ಪ್ರಯಾಣಗಳು ಹಲವು ಬಾರಿ ಅಕಾಲದವು, ಓ ಬಂಧುವೇ.
ಎಳೆದೊಯ್ಯಲ್ಪಟ್ಟ ನಾನು ನನ್ನ ಹೃದಯವನ್ನೂ ನನ್ನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನೂ ಇಲ್ಲೇ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತೇನೆ,
ನೀನಾದರೋ ಅವನ್ನು ನನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಇರಗೊಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
et sine Cerintho tristis agendus erit.
Dulcius urbe quid est? An uilla sit apta puellae
atque Arretino frigidus amnis agro?
Iam, nimium Messalla mei studiose, quiescas;
non tempestiuae saepe, propinque, uiae.
Hic animum sensusque meos abducta relinquo
arbitrio, quamuis non sinis esse, meo.
ಈಗ ನಾನು ನನ್ನ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದಂದು ರೋಮ್ನಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು.
ಆ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬವನ್ನು ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಆ ದಿನವೆಂದೇ ಆಚರಿಸೋಣ,
ಈಗ, ನಿರೀಕ್ಷಿಸದೆ, ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ನಿನಗೆ ಬಂದೊದಗಿದ ಆ ದಿನ.
Natali Romae iam licet esse tuo.
Omnibus ille dies nobis natalis agatur,
qui nec opinanti nunc tibi forte uenit.
ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕೊಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯ — ಎಲ್ಲಾದರೂ ನಾನು, ಮೂಢಳು, ಹಠಾತ್ ಬಿದ್ದೇನೆಂದು.
ನಿನಗೆ ಆ ಟೋಗಾ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆಯುಳ್ಳದ್ದಾಗಿರಲಿ, ಉಣ್ಣೆಬುಟ್ಟಿಯ ಭಾರ ಹೊತ್ತ ಆ ಸೂಳೆಯೂ,
ಸೆರ್ವಿಯಸ್ನ ಮಗಳು ಸುಲ್ಪಿಕಿಯಾಳಿಗಿಂತ:
ಆದರೆ ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸುವವರಿದ್ದಾರೆ, ಅವರಿಗೆ ಇದೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದುಃಖ —
ನಾನು ಯಾವನೋ ಅನಾಮಿಕನ ಹಾಸಿಗೆಗೆ ನನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಬಹುದೆಂದು.
ಈಗ ಜ್ವರ ನನ್ನ ಬಳಲಿದ ದೇಹವನ್ನು ಪೀಡಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ?
ಅಯ್ಯೋ, ಈ ದುಃಖದ ರೋಗಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲಬೇಕೆಂದು ನಾನು
ಬಯಸುವುದು ಆಗಲೇ — ನೀನೂ ಹಾಗೆ ಬಯಸುತ್ತೀ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬಿದರೆ.
ಆದರೆ ರೋಗವನ್ನು ಗೆದ್ದು ನನಗೇನು ಲಾಭ, ನೀನು
ನನ್ನ ಸಂಕಟಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಿಪ್ತ ಹೃದಯದಿಂದ ಸಹಿಸಬಲ್ಲೆಯಾದರೆ?
quod mea nunc uexat corpora fessa calor?
A ego non aliter tristes euincere morbos
optarim, quam te si quoque uelle putem.
At mihi quid prosit morbos euincere, si tu
nostra potes lento pectore ferre mala?
ಆ ಉರಿಯುವ ಕಾಳಜಿಯಾಗಿ ನಾನಿನ್ನು ನಿನಗೆ ಇರದಿರಲಿ —
ನನ್ನ ಇಡೀ ಮೂಢ ಯೌವನದಲ್ಲಿ ನಾನೇನಾದರೂ ಮಾಡಿದ್ದು,
ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ನಾನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂಥದ್ದು ಇದ್ದರೆ,
ಅದು ನಿನ್ನೆ ರಾತ್ರಿ ನಿನ್ನನ್ನೊಬ್ಬನನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟುಹೋದದ್ದೇ,
ನನ್ನ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಮರೆಮಾಡಬಯಸಿ.
ac uideor paucos ante fuisse dies,
si quicquam tota commisi stulta iuuenta
cuius me fatear paenituisse magis,
hesterna quam te solum quod nocte reliqui,
ardorem cupiens dissimulare meum.